غده هیپوفیز در مغز روزانه ۱ الی ۲ میلی‌گرم هورمون رشد (GH) ترشح می‌کند. البته تنها غده هیپوفیز نیست که در بدن هورمون رشد را تولید و ترشح می‌‌کند.
هورمون مذکور در مقادیر کوچک توسط سلول‌های عصبی، دفعی و باز سازنده ترشح می‌شوند که در این موارد کاربرد موضعی دارد یعنی در همان محلی که ترشح می‌شود مورد استفاده قرار می‌گیرد هورمون رشد در دوران کودکی رشد بدن را تحریک می‌کند اما در بزرگسالان و بچه‌ها جهت داشتن سوخت و ساز عادی ضروری می‌باشد این هورمون به حفظ استخوان‌های سالم و رشد سلول‌ها کمک کرده و تمامی بافت‌های بدن را ترمیم می‌کند.

هورمون رشد سنتز پروتئین را در بافت‌ها و به‌ویژه در عضلات تحریک می‌کند و تخریب چربی‌ها را سرعت می‌بخشد تا برای سوخت و ساز و رش سلول‌ها انرژی تلید می‌کند (GH) به صورت مستقیم و غیرمستقیم روی رشد عضلات تأثیر می‌گذارد. این هورمون تأثیر مستقیم کوچکی روی هایپرتروفی (رشد) سلول‌ها دارد اما برخی از تأثیرات آن روی رشد نتیجه‌ای است از تأثیرش روی فاکتورهای رشد بافت‌ها (هورمون‌های ثانویه) مثل IGF-۱ و IGF-۲.
هورمون رشد کبد و دیگر بافت‌ها را به ساختن و ترشح IGF-۱ تحریک می‌کند. در دوران رشد (بلوغ) سطح هورمون IGF-۱ در خون به‌طور مداوم همراه سن بالا می‌رود و در اوج نوجوانی شتاب بیشتری می‌گیرد. محققان و ورزشکاران با دسترسی به IGF-۱ گاهی اوقات دو ماده را با هم مصرف می‌کنند (یعنی هورمون رشد و IGF-۱).
دکتر جان لیندرمن و شاگردانش از دانشگاه Dayton یافته‌اند که هورمون رشد زمانی که با IGF-۱ مصرف می‌شود تأثیر آنابولیک‌تری نسبت به زمانی که به تنهائی مصرف می‌شود دارد.
بعد از سن بلوغ سطح هورمون IGF-۱ در بدن کاهش می‌یابد و هر چه سن افزایش پیدا می‌کند این کاهش بیشتر می‌شود. پائین بودن مقدار هورمون رشد و IGF-۱ به کاهش یافتن سلول‌های عضلانی (ساکروپنیا) و قدرت بدنی در افراد میانسال و کهنسال کمک می‌کند.
مقادیر کم این دو هورمون محرکی است برای کاهش حجم خالص عضلانی بدن افزایش چربی، کاهش چگالی استخوانی، کاهش کارائی ایمنی بدن، کاهش قدرت یادگیری و حافظه و صدمه دیدن عملکرد قلب. (اما هیچ‌کدام از این دلایل نباید باعث شود که فردی بخواهد اقدام به تزریق این هورمون‌ها در بدن کند) چرا که عوارض آن خیلی بیشتر از فواید آن خواهد بود. هورمون رشد در بدن طی حدود ۶ پالس اصلی توسط مواد شیمیائی مغز به نام هورمون ”آزادکننده هورمون رشد“ سوماتوستاتین (Somatostatin) آزاد می‌شود. سطح هورمون رشد در بدن در ساعات مختلف روز متفاوت است و این بستگی به پالس‌های ذکر شده در بالا دارد. مشخص شده است که بزرگترین این پالس‌ها در خواب عمیق و بعد از اجراء تمرینات بدنی شدید آزاد یم‌شود.
پالس‌های هورمون رشد در افراد مسن‌تر کمتر است که در نتیجه سطح هورمون رشد موجود خون و آزادسازی فاکتورهای رشد عضلات (مثل IGF-۱) را کاهش می‌دهد. کاهش میزان هورمون رشد و IGF-۱ به پروسه پیری ارتباط دارد. تجویز هورمون رشد به حیوانات و انسان‌های کهنسال باعث افزایش IGF-۱ به پروسه پیری ارتباط دارد. تجویز هورمون رشد به حیوانات و انسان‌های کهنسال باعث افزایش IGF-۱ خون آنها شده که در نتیجه سایز عضلات و حجم عضلانی خالص بدنسازان افزایش یافته چربی‌سوزی در بدنشان اتفاق افتاده سیستم ایمنی بدنشان تقویت شده، یادگیری و حافظه‌شان بهتر شده و عملکرد قلب آنها نیز بهبود یافته است. هورمون رشد یک عامل مبارز قوی علیه چربی‌ها می‌باشد. این هورمون باعث آزادسازی چربی توسط سلول‌های چربی در جریان خون می‌شود و از ذخیره شدن چربی‌های جدید هم جلوگیری می‌کند.
● تحریک ترشح طبیعی هورمون رشد
تمرین بدنی باعث افزایش سطح هورمون رشد در خون می‌شود. محققان تصور می‌کنند که محرک آزادسازی هورمون رشد در بدن شاید از مغز، هورمون استرس (آدرنالین) اسید لاکتیک، اکسید نیتریک (No) یا سطح اسیدی بودن خون سیگنال‌دهی شود. تمامی این فاکتورها حین اجراء تمرینات شدید بیشتر از زمان استراحت یا فعالیت‌های کم شدت فراهم است.
تمرینات با وزنه باعث افزایش بزرگی در هورمون رشد می‌شوند تمرینات شدید (نزدیک به ناتوانی) بهترین محرک برای ترشح هورمون رشد در بدن هستند. تمرینات سنگین، آزادسازی هورمون IGF-۱ را تحریک می‌کند که هورمون بسیار مهمی برای عضله‌سازی می‌باشد.
آرنولد شوارتزنگر در نخستین فیلم خود به نام ”Stey hungry“ گفته که باید بسوزید تا رشد کنید. تمرینات شدید با وزنه ترشح هورمون‌های آنالولیک مثل هورمون رشد را تحریک می‌کند و گیرنده‌های هورمونی داخل عضلات را وادار می‌کند تا شروع به ساخت بافت‌های عضلانی جدید کنند.
تمیرنات استقامتی نیز سطح هورمون رشد را در بدن افزایش می‌دهند. تمرینات سخت باعث افزایش بیشتر هورمو‌ن رشد به نسبت تمرینات با شدت متوسط می‌شوند. با حداقل ۱۰ دقیقه تمرین با شدتی بالاتر از ۷ درصد از حداکثر توان می‌توانید سطح هورمون رشد را به مقدار زیادی بالا ببرید. تمرینات شدید باعث افزایش سایز پالس‌های هورمون رشد در زمان استراحت شده و مقار کلی هورمون رشد را طی یک دوره زمانی ۲۴ ساعته افزای شمی‌دهد.
داشتن خواب کافی هم برای ترشح هورمون رشد ضروری می‌باشد. برخی از تحققات نشان داده که ترشح هورمون رشد در حین خواب با موج آرام،بیشتر از هر زمان دیگری است از یک مکمل تسهیل‌کننده خواب مثل ملاتونین استفاده کنید تا شاید به روند به خواب رفتن شما به‌طور عمیق کمک کند و در نهایت موجب ترشح حداکثر مقدار هورمون رشد به‌طور طبیعی شود.
● هورمون رشد و کنترل آن
هورمون رشد برای رشد بدن در دوران کودکی و رشد بافت‌های بدن و ترمیم آنها در دوران بزرگسالی نقش حیاتی دارد. میزان ترشح این هورمون همراه با افزایش سن در بدن کاهش می‌یابد که باعث می‌شود عضلات و استخوان‌ها در سن‌های بالاتر تحلیل بروند. حفظ این هورمون در سطحی معقول برای حفظ حجم خالص عضلانی بدن و عملکرد عادی سیستم قلبی عروقی بدن جلوگیری از افزایش بافت‌های چربی تقویت سیستم ایمنی بدن کارآئی خوب ذهنی و توسعه قدرت جنسی ضروری است.
اجراء تمرینات شدید با وزنه موجب افزایش ترشح هورمون رشد در بدن می‌شود. حداقل هفته‌ای یک نوبت هر عضله را تا حداکثر توانش تمرین دهید. حتی در تمرینات هوازی هم شدت بالا اختیار کنید. تمرینات کم شدت مثل پیاده‌روی باعث استفاده از چربی‌ها به‌عنوان منبع اصلی سوخت می‌شوند. برخی تحقیقات نشان داده افرادی که تمرین هوازی را شدیدتر اجراء می‌کنند. نسبت به افرادی که این تمرینات را کم شدت انجام می‌دهند مقدار چربی بیشتری را می‌سوزانند. احتمالاً کنید. حل این مسئله هورمون رشد است.
اجراء تمرینات هوازی حداقل ۳ جلسه در هفته و هر جلسه تمرین با بیش از ۷۰ درصد حداکثر شدت به مدت ۱۵ الی ۹۰ دقیقه می‌تواند خیلی مؤثرتر از هر تمرین هوازی دیگر باشد. مقادیر زیادی بخوابید. سعی کنید یک ساعت پیش از نیمه شب (ساعت ۱۲ شب) بخوابید تا بدین وسیله بتوانید زمان خواب عمیق را به حداکثر برسانید (در خواب عمیق است که بیشترین ترشح هورمون رشد در بدن اتفاق می‌افتد) چنانچه برای خوابیدن مشکل دارید از مکمل ملاتونین (MElatonin) استفاده کنید.
از مصرف مکمل‌هائی که محرک ترشح هورمون رشد هستند خودداری کنید. اینها وقت تلف کردن هستند. هیچ شواهد قابل قبولی وجود ندارد که نشان دهد این قبیل مکمل‌ها بتوانند به میزان زیادی حجم عضلات، قدرت یا کارائی آنها را بهبود دهند. اما ناگفته نماند که این مکمل‌ها باعث افزایش سطح هورمون رشد در مقادیر کوچک می‌شوند.
اما مقدار مصرف آنها به اندازه کافی بزرگ هست که بتواند برای بدن ناراحتی ایجاد کن و موجب اسهال شود. تمرینات شدید با زمان استراحت کافی کلید افزایش دادن سطح هورمون رشد به صورت طبیعی برای ۲۴ ساعت می‌باشد که می‌تواند سرعت عضله‌سازی و چربی‌سوزی را افزایش دهد.
حال دیگر می‌دانید که چگونه ترشح این هورمون مهم را در بدن به شکل طبیعی تحریک کنید. بنابراین دلیل دیگری وجود ندارد که بخواهید از نوع مصنوعی آن به صورت تزریق استفاده کنید. البته چرا. مگر اینکه بخواهید تمامی بافت‌های بدن خود را بزرگ کنید و شکمی مثل بدنسازان حرفه‌ای پیدا کنید و چشم‌های خود را بر روی عوارض جانبی آن ببندید.

  
 

   مجله دانش ورزش